این خدمت ناظر به شناسایی خطاها، تهدیدها و موانع احتمالی در جریان رسیدگی قضایی و پیشبینی نقطه های پرخطر پرونده است تا وکیل یا مدیر حقوقی پیش از وقوع بحران، برای آن تدبیر حقوقی بیاندیشد.
تحلیل ریسکهای دادرسی یکی از خدمات راهبردی و پیشنگرانه پود است که با هدف پیشگیری از شکستهای ناگهانی در فرآیند رسیدگی قضایی ارائه میشود. برخلاف رویه رایج که بسیاری از مشکلات پرونده در حین جریان دادرسی نمایان میگردد، این خدمت میکوشد پیش از ورود جدی به دعوا، تصویر نسبتاً دقیقی از آینده پرونده ترسیم کند و ریسکهای پنهان آن را آشکار سازد.
در این خدمت، پرونده از جهات مختلف مورد بررسی نظاممند قرار میگیرد؛ از جمله:
- ریسکهای شکلی (نقص در صلاحیت، ایرادات شکلی، مرور زمان، عدم اهلیت، ایراد امر مختومه و…)
- ریسکهای ماهوی (ضعف ادله، تعارض مستندات، ابهام در رابطه حقوقی، دشواری اثبات و...)
- ریسکهای رویهای (رویه قضایی غالب، اختلاف رویه، خطمشی قضات شعب و...)
- ریسکهای رفتاری و انسانی (رفتار طرف مقابل، میزان همکاری شهود، ناپایداری ادله و...)
- ریسکهای اقتصادی (اطاله دادرسی، هزینهها ی مستقیم و هزینه فرصتهای از دست رفته ، فرسایش روحی موکل و....)
پژوهشگران پود در این مرحله، پرونده را نه صرفاً از منظر حقوقی، بلکه از دیدگاه راهبرد قضایی تحلیل میکنند؛ به این معنا که در این مرحله سؤال اصلی این نیست که «حق با کدام طرف است؟» بلکه این است که «در این دادگاه ، با این شرایط، این پرونده به کجا ممکن است برسد؟».
خروجی این خدمت معمولاً در قالب «گزارش تحلیل ریسک دادرسی» ارائه میشود که در آن:
- آسیبپذیرترین نقاط پرونده مشخص میگردد؛
- سناریوهای محتمل رسیدگی مشخص میشود؛
- احتمال موفقیت یا شکست در مراحل مختلف سنجیده میشود؛
- و برای هر ریسک، راهکارهای کاهش، خنثیسازی یا مدیریت آن پیشنهاد میگردد.
از حیث کاربرد عملی، این خدمت به وکیل یا مدیر حقوقی کمک میکند تا:
- تصمیم آگاهانهتری درباره طرح یا عدم طرح یا ادامه دعوا بگیرد؛
- مسیر دفاع یا تهاجم حقوقی را بر اساس واقعبینی تنظیم کند؛
- از غافلگیریهای پرهزینه در جریان دادرسی مصون بماند؛
- توقعات موکل را بهصورت حرفهای و مستند مدیریت نماید؛
- و در نهایت، میان «امکانات حقوقی» و «واقعیت قضایی» تمایز قائل شود.
به تعبیر روشنتر، تحلیل ریسکهای دادرسی به وکیل کمک میکند که نه در تاریکی روند رسیدگی حرکت کند و نه صرفاً بر خوشبینی یا حدس تکیه نماید، بلکه با چراغ پژوهش، مسیر پرمخاطره دادرسی را با عقلانیت و تدبیر طی کند.